ز مادر همه مرگ را زادهایم بر آنیم و گردن ورا دادهایم "شاهنامه (تصحیح خالقی مطلق)/ گفتار اندر پادشاهی افراسیاب اندر ایران زمین"

رستم در جست و جوی اسبی است که توان تحمل وزن و زورش را داشته باشد اما هر اسبی که میآزماید در تحمل وزن او ناتوان است. نهایتا اسبی رنگارنگ و سرخ و زعفرانی را پیدا میکند که نامش رخش است، پس از قبولی رخش در آزمون رستم، از چوپان آن گله میپرسد که قیمت رخش چقدر است و چوپان که رستم را شناخته است میگوید:چنین پاسخ داد که گر رستمیبرو راست کن روی ایران زمیمرین را بروبوم ایران بهاست برین بر تو خواهی جهان کرد راست"شاهنامه (تصحیح خالقی مطلق)/ گفتار اندر آگاهی یافتن افراسیاب از مرگ زوطهماسپ"

برای وطنپرستان، ارزش اصلی جمهوری است و آن شیوه آزاد زندگی که جمهوری بدان رخصت میدهد؛ برای ملیگرایان اما، ارزشهای اصلی عبارتاند از وحدت معنوی و فرهنگی مردم. در نوشتههای بنیانگذاران ملیگرایان مدرن، جمهوری یا رد میشود یا به عنوان موضوعی که واجد اهمیت ثانوی است تلقی میگردد. وطنپرستان و ملیگرایان نه فقط آرمانهای متفاوتی را به عنوان موضوعات درخور مهر و عشق ما توصیه کردهاند («جمهوری» در مورد وطنپرستان، و «ملت» به عنوان وحدتی فرهنگی و معنوی در مورد ملیگرایان)، بلکه به جد کوشیدهاند انواع متفاوتی از مهر و عشق را نیز به ما تزریق یا در ما تقویت کنند. عشقی رئوف و بخشنده در مورد وطنپرستی و نوعی وفاداری نامشروط یا نوعی دلبستگی انحصاری و تمام و کمال در مورد ملیگرایان. "برای عشق به میهن: جستاری در باب وطنپرستی و ملیگرایی/ مائوریتسیو ویرولی/ ترجمه: مهدی نصرالهزاده/ انتشارات بیدگل/چاپ دوم ۱۴۰۰/ صفحه ۱۴"

از زبان «وطنپرستی» برای تقویت یا برانگیختن عشق به نهادهای سیاسی و شیوه زندگی استفاده شده که پشتیبان آزادی مشترک یک جمهور هستند، عشقی که همان عشق به جمهوری است. از طرف دیگر، زبان «ملیگرایی» برای دفاع از، یا تحکیمِ، وحدت و همگونی فرهنگی، زبانی و قومی یک جمهور ساخته شد. دشمنان «وطنپرستی جمهوریخواهانه» خودکامگی، استبداد، ظلم و سرکوب و فساد هستند، در حالی که دشمنان «ملیگرایی» آلایش فرهنگی، گونهگونی و ناهمگونی، عدم خلوص نژادی و پراکندگی اجتماعی، سیاسی و فکریاند. برای وطنپرستان، ارزش اصلی جمهوری است و آن شیوه آزاد زندگی که جمهوری بدان رخصت میدهد؛ برای ملیگرایان اما، ارزشهای اصلی عبارتند از وحدت معنوی و فرهنگی مردم."برای عشق به میهن: جستاری در باب وطنپرستی و ملیگرایی/ مائوریتسیو ویرولی/ ترجمه: مهدی نصرالهزاده/ انتشارات بیدگل/چاپ دوم ۱۴۰۰/ صفحه ۱۴ و ۱۵"

اگر با تو گردون نشیند به راز

هم از گردش او نیابی جواز

همو تاج و تخت و بلندی دهد

همو تیرگی و نژندی دهد

به دشمن همی ماند و هم به دوست

گهی مغز یابی از او گاه پوست

سرت گر بساید به ابر سیاه

سرانجام خاک است از او جایگاه

"شاهنامه (تصحیح خالقی مطلق)/ گفتار اندر آمدن افراسیاب به ایرانزمین به جنگ نوذر"

پیام از باقروف و ماسلنیوکف به بریا در مورد تسلیح نهضت خودمختار در آذربایجان ایران، ۲۱ اکتبر ۱۹۴۵/ ۲۹ مهر ۱۳۲۴فوق محرمانهبه کمیسر خلق در امور داخلی، مارشال اتحاد شوروی، رفیق ل. بریا.در اجرای فرمان ۸ اکتبر ۱۹۴۵ کمیته مرکزی حزب کمونیست در خصوص مساله آذربایجان ایران و شمال کردستان، اقدامات زیر را به عمل آوردهایم: بیست و یک عامل مجرب ان.کا.و.د و ان.کا.گ.ب که میتواند برای امحای افراد و سازمانهایی که در توسعه نهضت خودمختار در آذربایجان ایران، اخلال میکنند-(ژاندارمری، پلیس، افسران ارتش ایران و امثالهم)- از جمهوری شوروی سوسیالیستی آذربایجان انتخاب شدهاند. تمامی این رفقا باید از میان افراد بومی واحدهای پارتیزان مسلح تشکیل دهند. برای کمک به این عوامل ۷۵ چریک از میان کارگران و فعالان کلخوزها انتخاب شدهاند که سوابق طولانی همکاری با نهادهای ان.کا.و.د و ان.کا.گ.ب دارند و در اجرای ماموریتهای خارجی رزمی، امتحان پس دادهاند. عوامل و چریکها در اولویت نخست به صورت گروههایی به شهرهای تبریز، اردبیل، میانه، رضاییه و مراغه اعزام خواهند شد؛ سپس به دیگر حوزهها اعزام خواهند شد. برای مخفی نگهداشتن این امر، پرسنل عملیاتی به عنوان معاونان فرماندهان نظامی در شهرهای (اشغالی) آذربایجان ایران اعزام خواهند شد و چریکها نیز به عنوان سرباز در دفاتر همان فرماندهان. عوامل انتخاب شده پیش از اعزام به محلهای خدمت، در شهر باکو آموزش سیاسی، نظامی و خاصی خواهند دید. از شما اجازه میخواهیم که این کارمندان ان.کا.و.د و ان.کا.گ.ب را که مشخص شدهاند برای اقدامات برنامهریزی شده اعزام دارند (فهرستی پیوست میباشد.) با توجه به ضرورت حضور درازمدت ۹۶ عامل و چریک در آذربایجان ایران خواستار آن هستیم که برای هزینه ماهیا